ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ
Συζητώντας για το άγχος
Πριν λίγες ημέρες, είχαμε τη μεγάλη χαρά να βρεθούμε κάποιοι αγαπημένοι φίλοι στο σπίτι του Γιάννη.
Μετά τα τελείως προσωπικά μας, αρχίσαμε να μιλάμε για την πολιτική και την οικονομική κρίση, ώσπου φθάσαμε σύντομα, όπως ήταν φυσικό, στο φλέγον θέμα, τον περιβόητο ιό της γρίπης των χοίρων. Αφού περάσαμε από την επιδημία στην πανδημία και το κόστος του εμβολιασμού ελλαδικά και παγκόσμια, η Αλεξάνδρα, η μόνη γυναίκα της παρέας, εξαίρετη κλινική νευρολόγος/ψυχίατρος (είχε προλάβει να πάρει και τις δυο ειδικότητες) συνόψισε με δυο κουβέντες όλους τους φόβους μας:
-«Κι αυτή η κρίση, ακριβώς όπως και η οικονομική, που λέγαμε πριν, αλλού στόχευε..! Όχι βέβαια πως δεν υπάρχει ιός και δεν επιβάλλεται η εγρήγορση! Όχι κι έτσι όμως! Όχι αυτός ο θόρυβος! Άλλο είναι το πρόβλημα και δυστυχώς ούτε που του δίνουμε σημασία. Τόχουμε αγκαλιάσει, το ζεσταίνουμε, του… γλυκομιλάμε, το συζητάμε με τους άλλους ωραιοποιώντας το… αλλά δεν παίρνουμε καθόλου στα σοβαρά πως ζούμε εδώ και χρόνια ανυποψίαστοι μια πανδημία, για την οποία δεν κάνουμε τίποτα!»
-«Ποια πανδημία;» είπαμε όλοι σχεδόν στον ίδιο τόνο.
-«Εννοώ την πανδημία του άγχους!» συνέχισε απτόητη η Αλεξάνδρα. «Το άγχος -και βάζω μέσα και το στρες- αυτό είναι ίσως το μόνο πρόβλημα μας, φίλοι μου» κατέληξε με σοβαρό ύφος, ενώ αντίθετα ο Ζάχος υπομειδιούσε, επειδή, όπως μάθαμε στη συνέχεια, την ίδια ημέρα το πρωί ο Κωνσταντίνος, ο αρχιτέκτονας της παρέας, τον είχε επισκεφθεί στο Νοσοκομείο με προκάρδιους πόνους, μουδιάσματα στα χέρια και στην ωμοπλάτη, ζητώντας του… ένα χαπάκι, για να μπορέσει να συνεχίσει την δουλειά του. Η ανέγερση του νέου κτιρίου που επέβλεπε τον έπνιγε.
-«Οχι ιατρικά, ρε παιδιά», ικέτευσε ο Γιάννης.
-«Γιατί να μην φιλοσοφήσουμε λίγο πάνω στη ζωή», αντέτεινα, γνωρίζοντας ότι το νερό είχε μπει στο αυλάκι και το βράδυ μας θα κύλαγε γλυκά πάνω σε αναλύσεις της διαφοροποίησης των εκφάνσεων του άγχους. Έτσι, κάθισα αναπαυτικά στην πολυθρόνα μου, περιμένοντας την Αλεξάνδρα ή το Ζάχο ν’ ανοίξουν τη συζήτηση. Η έκπληξη όμως ήρθε από τον Νικήτα, το… φιλόσοφο της συντροφιάς. Ήταν παλιός αριστερός με άκρως προοδευτικές ιδέες, που κάποια στιγμή στράφηκε στο Θεό και την πίστη, όταν ο δρόμος του τον οδήγησε… συμπτωματικά στον Γέροντα Παϊσιο. Αυτή όμως είναι μια άλλη γοητευτική ιστορία, που ίσως τη δούμε κάποια στιγμή.
-«Ρε παιδιά, το άγχος μας σκοτώνει… γλυκά και δεν παίρνουμε είδηση. Ζούμε με το χτες και το αύριο. Αναπολούμε πόσο καλά περάσαμε στις διακοπές μας και ανησυχούμε προκαταβολικά αν θα έχουμε χρήματα να ξαναπάμε του χρόνου… Αγωνιούμε ακόμη και για το αν θα μπορέσουμε να αποσύρουμε το παλιό μας αυτοκίνητο, για να το αντικαταστήσουμε με το καινούργιο υβριδικό Lexous, που λέει ο λόγος. Τέτοια υπέροχα! Έτσι χάνουμε το παρόν. Δεν ζούμε το τώρα, που είναι και το μόνο που μας ανήκει αποκλειστικά. Οι διακοπές πάνε, τελείωσαν. Του χρόνου… ποιος ξέρει; Το άγχος λοιπόν σκοτώνει. Ρε Ζάχο, πώς λειτουργεί αυτή η ρημάδα η καρδιά; Έχω ακούσει ότι έχει τριπλό σύστημα παροχής ρεύματος. Έτσι δεν είναι; Και συ Αλεξάνδρα, δεν μας λες τι είναι αυτές οι κατεχολαμίνες –τι λέξεις κι αυτές στην ιατρική… Σου στραμπουλάνε το στόμα για να τις πεις- και τι ρόλο παίζουν στο άγχος;»
Για μια στιγμή έγινε απόλυτη σιωπή και αμέσως μετά ο οικοδεσπότης, σαν πλέον αρμόδιος, επενέβη:
-«Να… ψηφίσουμε. Λοιπόν, όποιος θέλει να μιλήσουμε για το άγχος, να σηκώσει το χέρι». Όλοι θυμηθήκαμε τον παλιό το Γιάννη, τον πρόεδρο στις φοιτητικές μας διεκδικήσεις και σκάσαμε στα γέλια. Όλοι εκτός από τον Θανάση. Αυτός είχε γείρει ελαφρά και κοιμόταν τον ύπνο του δικαίου ή μάλλον του εξαντλημένου. Ήταν ο πιο σκληρά εργαζόμενος: μαθηματικός σε φροντιστήριο.
-«Καλά, καλά, ό, τι πείτε». Ο Γιάννης δεν είχε άλλη επιλογή. «Φέρνω τσίπουρα, ξηρούς καρπούς, φρούτα και νερό και αρχίζουμε. Όποιος θέλει “ζεστό” –έχω έτοιμο τσάι του βουνού, άντε κάνω και κανένα καφέ- να το πει τώρα. Μετά, έχασε».
Ανακαθίσαμε όλοι και χαμηλόφωνα αρχίσαμε μια συζήτηση τόσο απολαυστική και εποικοδομητική, που δεν άντεξα τον πειρασμό και τη δημοσιοποιώ.
-«Το άγχος, λοιπόν, παιδιά» (τι ωραίο να μιλάς με συνομήλικους φίλους!), άρχισε η Αλεξάνδρα, «είναι κάτι που… υπάρχει και δεν υπάρχει. Ύπαρξη του δίνουμε εμείς με τις αγωνίες και τις φοβίες μας. Και βέβαια όλοι, μα όλοι, έχουμε άγχος.
»Εσύ Ζάχο, όταν πρόκειται να κάνεις μια στεφανιογραφία σε έναν διαβητικό με κατεστραμμένα αγγεία, δεν έχεις άγχος όταν καθετηριάζεις ένα διαλυμένο αγγείο; Γιατί έχεις αντικρίσει το ικετευτικό του βλέμμα, τον έχεις ακούσει να σε ρωτά όλο αγωνία τι ποσοστά κινδύνου έχει η επέμβαση, ενώ εσύ του έχεις πει να μην φοβάται, ενώ ξέρεις πολύ καλά ότι σε ποσοστό 10-15% κινδυνεύει να μείνει από ανακοπή ή από ρήξη αγγείου. Θα μου πεις ..ρουτίνα. Σύμφωνοι, έχεις κάνει εκατοντάδες καθετηριασμούς, κάθε περίπτωση όμως είναι μοναδική και ο κίνδυνος υπάρχει. Ο θάνατος μπορεί να έρθει σε μια στιγμή. Όπως και σε τόσες άλλωστε περιπτώσεις…».
-«Άσε καλύτερα…» Ο Ζάχος είχε ξαφνικά σοβαρέψει. «Και να ξέρεις πως στην Ελλάδα σε ποσοστό 40-60% γίνονται στεφανειογραφίες χωρίς λόγο, επειδή –και όχι μόνον- δεν έγινε σωστά το σπινθηρογράφημα κι έδειξε άλλα αντί άλλων… Όπως το ακούτε. Κι άντε να του πεις μετά τη στεφανειογραφία του ανθρώπου που σε εμπιστεύθηκε πως δεν είχε τίποτα, πως την έκανε άδικα. Πάντως θέλω να σας πω, ότι εγώ πάντα λέω στους ασθενείς μου: «Φίλε μου, δεν σου μίλησε κανείς για την πρόληψη; Δεν άκουσες ποτέ τι πρέπει να τρως, πως το τσιγάρο σε σκοτώνει, πως πρέπει να περπατάς, να ασκείσαι λίγο, να μην στενοχωριέσαι με το παραμικρό…;
»Και ξέρετε τι μου απαντούν σχεδόν όλοι; “Ναι, βέβαια, αυτά τα ακούω από παιδί. Aλλά ποιος τα εφαρμόζει;”
»Κι έτσι πορευόμαστε στη ζωή μέχρι το πρώτο έμφραγμα. Μετά όλα αλλάζουν για λίγους μήνες, μέχρι να ξαναχωθούμε στην πολυθρόνα και να αποχαυνωθούμε από τα σίριαλς, τα σαχλά τηλεπαιχνίδια και τα «Νέα», δηλαδή τις απαράδεκτες για νοήμονες ανθρώπους ειδήσεις».
Εδώ σταμάτησε το μονόλογό του ο Ζάχος, και κουνώντας χαρακτηριστικά το χέρι, έδωσε… την άδεια στην Αλεξάνδρα να συνεχίσει.
-«Καλά τα είπες. Μεγάλη πληγή η κατάχρηση της τηλεόρασης που βέβαια έχει άμεση σχέση με το άγχος, επειδή το μεγεθύνει και κάποτε το δημιουργεί, ιδίως στα παιδιά. Αλλά ας συνεχίσουμε. Εξαιτίας λοιπόν του άγχους αρχίζουν σιγά-σιγά τα προβλήματα.
Τα ψυχολογικά προβλήματα εκδηλώνονται με σωματικά συμπτώματα όπως είναι,
- · η αϋπνία: όλοι τη βιώνουμε κατά καιρούς, όπως τότε που περιμένουμε την εφορία ή όταν το παιδί μας αργεί τα βράδια
- · η σπαστική κολίτιδα ή αλλιώς το σύνδρομο του ευερέθιστου εντέρου: τρεις στους πέντε σήμερα, ιδίως γυναίκες, παραπονιούνται
- · η ταχυκαρδία: επτά στους δέκα βιώνουμε το φαινόμενο με το παραμικρό
- · τα τσιμπήματα στο στήθος, τα φτερουγίσματα και ο πόνος στην καρδιά, κ.ά.: Υπάρχει πολύς κόσμος που πραγματικά ταλαιπωρείται από αυτά τα συμπτώματα, επειδή τα συσχετίζουν με την καρδιά, δηλαδή το θάνατο. Και είναι κρίμα.
- · η ταχύπνοια
- · το σφίξιμο στο στομάχι
- · το τραύλισμα
- · το έκζεμα και η κνίδωση: Αυτά τα δύο είναι πολύ σοβαρά, επειδή το έκζεμα επιμένει για καιρό και είναι βασανιστικό. Η κνίδωση από την άλλη μπορεί να σε τρελάνει
- · η οσφυαλγία: δέκα έξι στους είκοσι στη χώρα μας υποφέρουν μόνιμα. Τόσο που αν τους ρωτήσεις σου λένε το κλασσικό: 04,05 και διολίσθηση του πηκτοειδούς πυρήνα. Άντε να τους πείσεις μετά , ότι η οσφυαλγία αυτή δεν έχει σχέση με την κάκωση που έχει η φίλη τους αποδεδειγμένα με αξονική. Δυστυχώς, ιδίως εμείς οι γυναίκες, υιοθετούμε τις παθήσεις των άλλων αν λίγο ταιριάζουν τα κλινικά μας συμπτώματα
- · το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης: άλλη θλιβερή ιστορία, χωρίς ουσιαστικό υπόβαθρο
- · το σφίξιμο των γνάθων, ιδίως τη νύκτα: το τρίξιμο των δοντιών είναι ανατριχιαστικό με επιπτώσεις μακροπρόθεσμα στα δόντια και στα φατνία
- · η συχνουρία: ιδίως στους άνδρες, που την συγχέουν με την υπερπλασία του προστάτη, χωρίς μάλιστα να πείθονται να την αποκλείσουν με την δακτυλική εξέταση
- · ο πονοκέφαλος και οι ζαλάδες
- · τα προβλήματα μνήμης
- · το αίσθημα σφιξίματος στο στομάχι
- · η σχετικά μειωμένη ικανότητα επούλωσης των τραυμάτων
- · η ανορεξία: το κακό είναι ότι αρχικά φαίνεται ως κάτι καλό, επειδή χάνει κάποιος βάρος. Όμως σε βάθος χρόνου, γίνεται εφιάλτης
- · η βουλιμία: οδηγεί στην απόλυτη απόγνωση. Από τα 95 εκ. μέσης μπορεί να φτάσει κανείς σε χρόνο ρεκόρ τα 118 εκ. για τα οποία θα χύσει αίμα καρδιάς για να χάσει, εάν τα χάσει ποτέ. Και ας μην ξεχνάμε τον υπαρκτό κίνδυνο να θελήσει να τα χάσει προκαλώντας εμετό. Εκεί είναι η απόλυτη καταστροφή!
»και πολλά άλλα. Αλλά ήδη έχουμε πάρει νομίζω μια ιδέα για τα ψυχοσωματικά συμπτώματα του άγχους. Εάν το αντέχετε, μπορώ να συνεχίσω με τα σωματο-ψυχικά».
Δεν απάντησε κανείς. Κρεμόμαστε πραγματικά από τα χείλη της. Συνέχισε λοιπόν.
–«Πολλές ασθένειες έχουν ψυχολογικά αίτια στο υπόβαθρο τους. Αυτό σημαίνει, καθώς καταλαβαίνετε, ότι το αυξημένο άγχος καταστέλλει το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού. Θα αναφέρω κάποια από αυτά, όπως π.χ.,
- · το έλκος
- · ο διαβήτης
- · η ελκωτική κολίτιδα
- · ο καρκίνος
- · οι καρδιοπάθειες
- · η ψωρίαση
- · οι αλλεργίες
- · οι ρευματοπάθειες και τα συστηματικά νοσήματα (όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος και η ψωριασική αρθρίτιδα)
- · η παχυσαρκία
- · η κνίδωση
- · η υπέρταση
- · ο επιχείλιος έρπης
- · η ημικρανία κ.α.
»Όλα αυτά τα κακά, που λες και ξεπετάχτηκαν από το κουτί της Πανδώρας, συνοδεύουν λοιπόν το άγχος. Κι ακούγεται βέβαια τρελό. “Για όλα φταίει το άγχος;” Κι όμως! Για όλα φταίει το άγχος ή σχεδόν για όλα! Νικήτα, τι είπες προχτές για αυτούς που δεν νευριάζουν;»
-«Δεν είπα καμιά εξυπνάδα… Απλώς επανέλαβα αυτό που ξεχνάμε: “Μακάριοι οι πραείς, ότι αυτοί κληρονομήσουσιν την Γην”! Εσύ, σαν ψυχίατρος, μπορείς να μας δώσεις τον ορισμό του πράου και την ψυχολογική του κατάσταση, σε αντιπαράθεση με εκείνη του θυμώδους. Από τον ορισμό θα βγάλουμε, νομίζω, πολλά συμπεράσματα».
-«Μισό λεπτό Νικήτα», παρενέβη ο Γιάννης, «νομίζω ότι τώρα έβαλες το δάκτυλο στο τύπο των ήλων. Τι λέει ο μακαρισμός; Αυτός που είναι πράος, δηλαδή αυτός που δεν εκνευρίζεται, αυτός θα κληρονομήσει, τι; Τη γη. Δηλαδή τον πλανήτη με όλο τον κόσμο του. Και γιατί λέει θα κληρονομήσει και όχι θα αποκτήσει τη γη; Ξέρουμε ότι κληρονομεί κάποιος ένα συγγενή του που πεθαίνει.. δεν μπορεί να κληρονομηθεί κάποιος εν ζωή… Έτσι δεν είναι;»
-«Φυσικά», χαμογέλασε ο Νικήτας, βλέποντας τη μπάλα να πηδάει στο δικό του γήπεδο. «Το αστικό δίκαιο λέει πως κληροδοτείται κάτι από κάποιον που πεθαίνει και μας το αφήνει με διαθήκη ή εκ του νόμου, εάν είναι συγγενής μας. Δεν κληροδοτείται κάτι εν ζωή. Γιατί ο μακαρισμός μιλά για κληρονομιά εν ζωή; Σε κάποιο σημείο το ευαγγέλιο λέει για έναν νέο που ακολουθούσε το Χριστό. Όταν μια μέρα πάει και του ζητά την άδεια να κηδεύσει τον πατέρα του, που είχε πεθάνει, ο Χριστός του δίνει την εξής απάντηση:
“Άφησε τους νεκρούς να θάψουν τους νεκρούς τους και συ ακολούθησέ με”.
Φοβερή κουβέντα από τα χείλη του Χριστού” είπε ο Νικήτας, κοιτάζοντας μας όλους σοβαρά.
Φαίνεται ότι υπάρχουν άνθρωποι, μεταξύ μας , που είναι νεκροί, ενώ ακόμα ζούν και θα ζούν για πολλά χρόνια..ως νεκροί..μέχρι τη μέρα που..θα πεθανουν τελικά…
Απόλυτη ησυχία απ το ακροατήριο..Περίεργη η ερμηνεία του Νικήτα..Οχι όμως και απίστευτη..Οντως αυτός που δεν άγχεται..μπορεί να χαρεί τη ζωή του..
Φοβάμαι οτι πρέπει να συμφωνήσω με τον Νικήτα, είπε η Αλεξάνδρα..Αν κάποιος μπορέσει να ..περίελθει στην κατασταση αυτή..πράγματι απομακρύνει όλα αυτά τα δυσάρεστα , που είπαμε πιό πάνω.. Αν όμως δεν μπορεί;..Βλέπουμε ότι:
Το νευρικό σύστημα εμπλέκεται με το άγχος στην πρόκληση ασθενειών, γιατί συνδέεται άμεσα με το ανοσοποιητικό σύστημα Για παράδειγμα, ο επιχείλιος έρπητας επανεμφανίζεται σε περιόδους άγχους.
Με την παραγωγή αυτο-αντισωμάτων, ίσως το υπερβολικό άγχος συνδέεται με την εμφάνιση συστηματικών νοσημάτων όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η οζώδης πολυαρτηρίτιδα , ψωριασική αρθρίτιδα και άλλα σύνδρομα, και άλλων νοσημάτων ακόμα πιο σοβαρών όπως :
Η σκλήρυνση κατά πλάκας στην οποία φαίνεται να υπάρχουν αυτο-αντισώματα κατά της μυελίνης που είναι μια λιποειδής ουσία που περιβάλλει τις νευρικές ίνες, που προκαλούν απομυελίνωση των νεύρων , καθώς και
Ο διαβήτης στον οποίο παράγονται αυτο-αντισώματα εναντίων των β – κυττάρων στο πάγκρεας τα οποία εκκρίνουν ινσουλίνη.
Γενικά, στον οργανισμό το νευρικό σύστημα συνδέεται με το ενδοκρινικό ,και έτσι δικαιολογούνται στο υπερβολικό άγχος συμπτώματα όπως η αύξηση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα.
Στο νευρο-ενδοκρινικό σύστημα αλληλεπιδρά και… το ανοσοποιητικό με τα κύτταρά του και τους διαφόρους παράγοντες. Το συμπέρασμα, πάντως , είναι πως το νευρικό σύστημα (και άρα το άγχος) αλληλεπιδρά με το ενδοκρινικό και με το ανοσοποιητικό σύστημα.
Εδώ σταμάτησε η Αλεξάνδρα.
Ο Νικήτας , μ ένα πλάτύ χαμόγελο , γεμάτο αφοπλιστική ειλικρίνεια, είπε:
Αλεξάνδρα δεν μιλάς σε τριτοετείς φοιτητές .. ..Ασε τις επιστημονικές λεπτομέρειες και πες μας..σκοτώνει το άγχος ή όχι; Και πώς ξεφεύγουμε απ τη παγίδα του.
Δεν είναι τόσο απλό Νικήτα, όμως ναί το άγχος κάνει τη ζωή μας μίζερη και μαύρη μέχρι..να μας οδηγήσει στο μοιραίο..
Μπράβο Αλεξάνδρα. Είπε ο Νικήτας. Αρα η μόνη πραγματικότητα, η μόνη αλήθεια είναι..ο Θάνατος …και για σκέψου να πεθαίνει κανείς ΠΡΙΝ το τελικό κι αναπόφευκτο θάνατό του;
Ναι η θνητότητα και η φθαρτότητα ,.Ολοι θα πεθάνουμε..Υστερα απο 50,60 70, 90, 100 χρόνια..
Ενσταση ..φώναξε ο Κωνσταντίνος. Ας αφήσουμε το θάνατο στη άκρη..Ας δούμε τί μπορούμε να κάνουμε για τη ζωή..
Και τί είναι η ζωή είπε ο Γιάννης ..
Μια πορεία προς το θάνατο..ψιθυρισε ο Νικήτας..Και μετά το θάνατο..ΤΙ; Ακρα του..τάφου σιγή για αρκετά δευτερόλεπτα..
Αλήθεια, μετά τον θάνατο, υπάρχει συνειδητότητα, Νικήτα;
Δεν είμαι ,αυτή τη στιγμή , αρμόδιος να εκφράσω γνώμη, ψιθύρισε ο Νικήτας.
Εσείς τί λέτε..υπάρχει ζωή μετά το θάνατο;…
Κανείς δεν μίλησε..Ο Ζάχος ψιθύρισε..Κι όμως υπάρχουν επιστήμονες, και μεταξύ μας, που λένε ..που δηλώνουν άθεοι, και πως όλο αυτό το θαύμα της ζωής μας προέκυψε απο καθαρη τύχη..
Φοβάμαι πως είναι Τραγικά ανθρωπάκια, που δεν τους φτάνει η στραβομάρα τους..θέλουν να την πλασάρουν και στους άλλους..άκου απο τύχη μας προέκυψε το θαύμα της τριπλής ενευρωσης της καρδιάς…
Ρε Νικήτα ..εσύ δεν θα πείς τίποτα; Νομίζω μιλούσαμε για το άγχος..Γιατί σταματήσαμε;
Αλεξάνδρα για προχώρα ..μέχρι πού μπορεί να μας πάει το άγχος;
Ελάτε να δούμε τις περίφημες κατεχολαμίνες…
Η αδρεναλίνη, η νοραδρεναλίνη και η ντοπαμίνη είναι αμίνες που ονομάζονται κατεχολαμίνες και αυξάνεται η έκκρισή τους από το συμπαθητικό μας νευρικό σύστημα..
Η ντοπαμίνη σχετίζεται με τη νόσο του Πάρκινσον που αιτία της είναι η εκφύλιση των ντοπαμινεργικών συνάψεων στο ραβδωτό σώμα του εγκεφάλου,
Η ακετυλοχολίνη σχετίζεται με την γεροντική άνοια και την νόσο Alzheimer που αιτία της είναι η βλάβη στις χολινεργικές οδούς του εγκεφάλου.
Το συμπαθητικό προκαλεί μυδρίαση (διεύρυνση της κόρης), στην καρδιά προκαλεί ταχυκαρδία και διεύρυνση των στεφανιαίων αρτηριών, στους πνεύμονες προκαλεί βρογχοδιαστολή (διεύρυνση των βρόγχων) και πολλά άλλα , που δεν αφορούν τη κουβέντα μας
Στο γαστρεντερικό έχει κατασταλτική δράση.
Στο ήπαρ το συμπαθητικό προκαλεί γλυκογονό-λυση (διάσπαση του γλυκογόνου και παραγωγή γλυκόζης) και αύξηση της γλυκόζης στο αίμα. Στον λιπώδη ιστό το συμπαθητικό προκαλεί λιπόλυση και αύξηση των ελεύθερων λιπαρών οξέων στο αίμα.
Το συμπαθητικό προκαλεί και αύξηση της αρτηριακής πίεσης, εξαιτίας της αγγειοδιαστολής.
Στην καρδιά δρα κυρίως η αδρεναλίνη προκαλώντας αύξηση της έντασης και της συχνότητας της συστολής της καρδιάς.
Αντίθετη δράση στην καρδιά έχει η ακετυλοχολίνη
Στην διέγερση του συμπαθητικού έχουμε αύξηση των επιπέδων κορτιζόλης και γλυκόζης στο αίμα, γιατί η διέγερση του συμπαθητικού οδηγεί στην παραγωγή αδρεναλίνης και νοραδρεναλίνης από τα επινεφρίδια.
Η αδρεναλίνη δρα ανασταλτικά στην έκκριση ινσουλίνης και έτσι έχουμε αύξηση της γλυκόζης στο αίμα.
Αντίθετη δράση έχει η ακετυλοχολίνη του παρασυμπαθητικού.
Η κορτιζόλη είναι γλυκοκορτικοειδές, και είναι παράγωγο της χοληστερίνης.
Όλες άλλωστε οι ορμόνες παράγονται με τη βοήθεια της χοληστερίνης.
.Ξέρετε τρελλαίνομαι οταν ακούω τους συναδέλφους να ζητούν όλο και χαμηλότερα επίπεδα χοληστερίνης..
Μού ήρθε μια υγιαίστατη γυναίκα 74 χρόνων , και με παρακαλούσε να της συνταγογραφήσω στατίνες γιατί είχε υψηλή χοληστερίνη..180..ενω η κουνιάδα της ..μόνο 145..
Τη ρώτησα ποσων ετών ήταν η κουνιάδα της..78. αλλά τάχανε πού και πού…Τη ρώτησα αν ήθελε να τα χάνει κι αυτή παίρνωντας φάρμακα..Με κοίταξε περίεργα κι έφυγε..
Κάποιος άλλος συνάδελφος θα της έδινε αυτό που ζητούσε με..ελαφρά τη καρδία..
Τέλος πάντων.. άλλο θέμα κι αυτή η μανία με τη χοληστερίνη…
Σάμπως δεν παίζει τον ρόλο της και στο άγχος;..Λοιπόν δεν θα το πιστέψετε..δεν έχω δει πολλούς αγχωτικούς με χοληστερίνη ολική πάνω απο 220..Ισως θα πρέπει να το ψάξω κάποια στιγμή..
Λοιπόν, Το στρες, είτε ψυχολογικό, είτε από άλλους λόγους και η κατάθλιψη δρουν διεγερτικά στην εκλυτική ορμόνη του φλοιού των επινεφριδίων CRH του υποθαλάμου στον εγκέφαλο που οδηγεί στην παραγωγή τηςACTH (φλοιο-επινεφριδιο-τρόπου ορμόνης) από την υπόφυση του εγκεφάλου που δρα στα επινεφρίδια διεγείροντας την παραγωγή ορμονών από των φλοιό των επινεφριδίων, μεταξύ των οποίων είναι και η κορτιζόλη.Απ τις σημαντικότερες ενδοκρινείς ορμόνες..Και λέω ενδοκρινείς γιατί έχουμε άλλες δύο κατηγορίες ορμονών που δεν κυκλοφορούν με το αίμα.
Αυτές είναι:οιΠαρακρινείς και Αυτοκρινεις , με τις τελευταίες να είναι και οι πιο σπουδαίες, και γι αυτό αόρατες…
Σε κατάσταση στρες έχουμε, λόγω της εκλυόμενης αδρεναλίνης και νοραδρεναλίνης από τον μυελό των επινεφριδίων, αύξηση κατανάλωσης της γλυκόζης τα επίπεδα της οποίας αυξάνονται στο αίμα.
Η κορτιζόλη ενισχύει την αύξηση της γλυκόζης γιατί έχει υπεργλυκαιμική δράση.
Ο ρόλος της κορτιζόλης στην φλεγμονή έγκειται στο ότι καταστέλλει την ανοσολογική αντίδραση.
Συγκεκριμένα , η κορτιζόλη αναστέλλει τις προσταγλανδίνες Οι προσταγλανδίνες έχουν αντιφλεγμονώδη δράση και πέρα από την κορτιζόλη και η ασπιρίνη, ως αντιφλεγμονώδες, καταστέλλει την σύνθεσή τους.
Η ασπιρίνη έχει επίσης αντιπυρετική δράση γιατί οι προσταγλανδίνες παράγονται στον πυρετό από ερέθισμα του υποθαλάμου. Επίσης προκαλεί έλκος στομάχου γιατί καταστέλλει την σύνθεση των προσταγλανδινών που προάγουν την έκκριση σόδας που δημιουργεί στον βλεννογόνο του στομάχου προστατευτικό στρώμα από το όξινο γαστρικό υγρό.
Δεν είναι τυχαίο το έλκος από στρες, αν αναλογιστούμε την καταστολή των προσταγλανδινών από την αυξημένη κορτιζόλη εξαιτίας του στρες.
Η καταστολή αυτή οδηγεί, όπως προαναφέρθηκε, σε ευπάθεια σε λοιμώξεις .
Δηλαδή σταματά η ασπίδα προστασίας του οργανισμού μας
Για τους προαναφερθέντες λόγους η κορτιζόλη καταστέλλει το ανοσοποιητικό σύστημα.Την μόνη αληθινη άμυνα που διαθέτει ο οργανισμός του ανθρώπου..
Γι’ αυτό σε λοιμώξεις, αυτοάνοσα νοσήματα, μεταμοσχεύσεις , κρίση άσθματος και σε ρευματικό πυρετό χορηγούμε τη φοβερή απο πολλές απόψεις.. κορτιζόνη
Άρα, το στρες με τον μηχανισμό της καταστολής του ανοσοποιητικού συστήματος εξαιτίας της αυξημένης κορτιζόλης.. οδηγεί σε ευπάθεια του ατόμου στις λοιμώξεις.
Δεν είναι τυχαίο πως τα γλυκοκορτικοειδή φάρμακα όπως η κορτιζόνη έχουν ως παρενέργειες
την ευπάθεια στις λοιμώξεις,
τον διαβήτη,
την οστεοπόρωση,
τις ψυχικές διαταραχές κ.α.
Οι ψυχικές διαταραχές σχετίζονται με το γεγονός ότι η κορτιζόλη ρυθμίζει τον συναισθηματικό τόνο και την εγρήγορση μέσω των υποδοχέων κορτιζόλης στον εγκέφαλο.
Η αυξημένη κορτιζόλη από το χρόνιο στρες οδηγεί σε ψυχικές διαταραχές όπως :ευφορία, αϋπνία, κατάθλιψη
Η οστεοπόρωση έχει σχέση με το γεγονός ότι η κορτιζόλη δρα ανασταλτικά στην σύνθεση της ενεργού βιταμίνης D , που είναι απαραίτητη για την απορρόφηση του ασβεστίου.
Επίσης , η κορτιζόλη αυξάνει την απέκκριση του ασβεστίου από τα νεφρά .
Το τελικό αποτέλεσμα είναι η μείωση των επιπέδων ασβεστίου στο αίμα , που οδηγεί σε μείωση της οστικής πυκνότητας και άρα σε οστεοπόρωση.
Δεν είναι τυχαίο πως η οστεοπόρωση παρουσιάζεται κυρίως στις μετ-εμμηνοπαυσιακές γυναίκες και πέρα από την καταστολή των οιστρογόνων ίσως να υπάρχει συσχέτιση και με την κατάθλιψη που προκαλεί ή εμμηνόπαυση .
Η κορτιζόλη επίσης αυξάνει την όρεξη!
Η αυξημένη έκκριση της ινσουλίνης από την αύξηση της γλυκόζης στο αίμα έχει αναβολική δράση στους μυς, στο ήπαρ, στα οστά και στο πάγκρεας.
Επίσης, η ινσουλίνη καταστέλλει την πείνα. Άρα, η ανορεξία έχει και αυτή την αιτία της.
Συμπερασματικά,
η αδρεναλίνη, η κορτιζόλη και η ινσουλίνη παίζουν σημαντικό ρόλο στα ψυχοσωματικά προβλήματα.
Η δράση των ορμονών είναι περίπλοκη και όταν κάποια ορμόνη είναι αυξημένη αναστέλλει τη σύνθεση κάποιας άλλης ορμόνης
Σχετικά με τις ψυχοσωματικές παθήσεις, αυτές μπερδεύουν τους ιατρούς με τα συμπτώματά τους που μιμούνται συμπτώματα άλλων ασθενειών.
Πολλοί ασθενείς με νεύρωση είναι υποχόνδριοι : πλένουν συνεχώς τα χέρια τους, κάνουν όλα τα εμβόλια, λαμβάνουν με το παραμικρό φάρμακα και είναι οι καλύτεροι πελάτες των ιατρών και των νοσοκομείων.
Το ζήτημα είναι πως δεν έχουν οι ιατροί τις κατάλληλες γνώσεις ψυχο-σωματικής ιατρικής.
Το πρόβλημα είναι, όμως, γενικότερο. Εστιάζεται στην αδιαφορία των ιατρών, μιας και έχει περάσει ο καιρός του οικογενειακού ιατρού – φίλου.
Οι οδοί του στρες είναι πολλές και εμπλέκουν πολλές περιοχές του εγκεφάλου.
Όταν υπάρχει μια πραγματική ή φανταστική απειλή τότε ενεργοποιούνται τα αισθητήρια κέντρα και τα ανώτερα κέντρα έλλογης σκέψης στον εγκεφαλικό φλοιό.
Τότε ο φλοιός στέλνει μήνυμα στη αμυγδαλή που είναι ο κύριος διαμεσολαβητής της ανταπόκρισης στο στρες.
Η αμυγδαλή εκκρίνει την ορμόνη CRH (παράγοντας έκκρισης της κορτικοτροφίνης) που διεγείρει το στέλεχος.
Το στέλεχος, με τη σειρά του, ενεργοποιεί μέσω του μυελού το συμπαθητικό νευρικό σύστημα (είναι αυτό που διεγείρει τον οργανισμό σε μια κατάσταση πολέμου ή φυγής με ταχυκαρδία, ταχύπνοια και άλλες εκδηλώσεις) και ως ανταπόκριση ο μυελός των επινεφριδίων παράγει την επινεφρίνη (αδρεναλίνη), τον νευροδιαβιβαστή του στρες ,μάλιστα στον όγκο του μυελού των επινεφριδίων που ονομάζεται φαιοχρωμοκύτωμα έχουμε υπέρταση, ταχυκαρδία και υπεργλυκαιμία μιας και οι κατεχολαμίνες – αδρεναλίνη και νοραδρεναλίνη – αυξάνουν τη γλυκόζη στο αίμα και τη γλυκογονόλυση στο ήπαρ. Επίσης, μέσω διαφορετικής νευρικής οδού πυροδοτείται η απελευθέρωση γλυκοκορτικοειδών από τoν φλοιό των επινεφριδίων ,
τα γλυκοκορτικοειδή είναι αυτά που παχαίνουν το άτομο με το σύνδρομο ή νόσο Cushing που έχει υπερπαραγωγή κορτιζόλης από αδένωμα ή καρκίνωμα του φλοιού των επινεφριδίων.
τα γλυκοκορτικοειδή έχουν αντιφλεγμονώδη δράση, εξ’ ου και η χρήση κορτιζόνης σε φλεγμονές ή άσθμα.
Η αδρεναλίνη και τα γλυκοκορτικοειδή δρουν στους μυς, την καρδιά και τους πνεύμονες, ετοιμάζοντας τον οργανισμό για “πόλεμο ή φυγή΄΄. Στο χρόνιο στρες τα γλυκοκορτικοειδή επάγουν τη απελευθέρωση νοραδρεναλίνης (νορεπινεφρίνης) από τον υπομέλανα τόπο του εγκεφάλου ο οποίος επικοινωνεί με την αμυγδαλή και οδηγεί στην παραγωγή περισσότερο CRH και σε συνεχή ανατροφοδότηση των οδών του στρες.
Οι κατεχολαμίνες (αδρεναλίνη και νοραδρεναλίνη) και τα γλυκοκορτικοειδή σε χρόνια αυξημένες τιμές προκαλούν αύξηση της αρτηριακής πίεσης (προδιάθεση για έμφραγμα και για εγκεφαλικό), ταχυκαρδία και αρρυθμίες , υπεργλυκαιμία (προδιάθεση για σακχαρώδη διαβήτη, ιδίως σε κληρονομική προδιάθεση), παχυσαρκία, και πιθανώς σχετίζονται με διάφορα αυτοάνοσα νοσήματα – νόσους κολλαγόνου (αφού υπάρχει γενετική προδιάθεση).
Το παρατεταμένο στρες εξαντλεί τα επίπεδα του νευροδιαβιβαστή ντοπαμίνη, που συμμετέχει στην οδό που επάγει ευχαρίστηση, μέσω οδών που περιλαμβάνουν πολλές περιοχές του εγκεφάλου όπως των μετωπιαίο λοβό.
Επίσης, το παρατεταμένο στρες εξαντλεί τα επίπεδα της νορεπινεφρίνης αφού σταματά η διέγερση από τον πυρήνα της ραφής στον εγκέφαλο και ως εκ’ τούτου ο υπομέλανας τόπος εκκρίνει λιγότερη επινεφρίνη και έτσι μειώνεται η προσοχή (το στρες σχετίζεται με διάσπαση προσοχής και διαταραχή της μνήμης και της μάθησης).
Παράλληλα, το όργανο μνήμης, ο ιππόκαμπος ,που τα τελευταία χρόνια βρέθηκε ότι έχει νευρικά κύτταρα που αναπτύσσονται… σε αντίθεση με το δόγμα ότι τα νευρικά κύτταρα δεν πολλαπλασιάζονται, συρρικνώνεται…ΜΕ Ο,ΤΙ αυτό συνεπάγεται…
Το στρες προκαλεί κυτταρικό θάνατο τον ιππόκαμπο και η περιοχή είναι 10 – 20% συρρικνωμένη σε αγχωτικά και καταθλιπτικά άτομα, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα μνήμης.
Παράλληλα, το παρατεταμένο στρες οδηγεί σε εξάντληση του νευροδιαβιβαστή σεροτονίνη, οδηγώντας σε μειωμένη έκκρισή της από τον πυρήνα της ραφής στον εγκέφαλο ο οποίος επικοινωνεί με τον υπομέλανα τόπο και τον φλοιό.
Αυτή η ανεπάρκεια της σεροτονίνης σχετίζεται με την κατάθλιψη και αντιμετωπίζεται με τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά ή τους SSRIs τους εκλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης όπως η φλουοξετίνη (το πασίγνωστο Prozac ή Ladose) ή η παροξετίνη (Seroxat).
Επιπρόσθετα, υπάρχει και ο εγκεφαλικός νευροτροφικός παράγοντας (BDNF) που παίζει ρόλο στην δημιουργία νέων νευρικών κυττάρων. Ελέγχοντας την ουσία αυτή στον εγκέφαλο μπορεί να αντισταθμιστούν οι επιβλαβείς δράσεις των γλυκοκορτικοειδών στην νευρογέννεση που λαμβάνει χώρα στον ιππόκαμπο και να προληφθεί η συρρίκνωση του ιπποκάμπου και η επακόλουθη διαταραχή της μνήμης και της μάθησης που παρατηρείται στο χρόνιο στρες και την κατάθλιψη.
Ουφ..αυτά και τίποτα άλλο ..κουράστηκα..
Μπράβο Αλεξάνδρα! Τέτοια ενημέρωση δεν είχα ξανακούσει..Τώρα, απ όλα αυτά τί μας έμεινε..είναι μια άλλη υπόθεση..
Προσωπικά, είπε ο Γιάννης, κατάλαβα ότι απ τη μια μεριά έχουμε το άγχος και επαγωγή 40 με 45 ασθενειών αλληλοεξαρτώμενων και..αλληλοσυμπληρωνόμενων..κι απ την άλλη χαρά, υγεία, ευεξία και χρόνο, πολύ χρόνο για παραγωγικές ενασχολήσεις..Αρα..να βγάλω εγώ κάποιο συμπέρασμα;
Τί γίνεται βρε παιδιά; ακούστηκε η φωνή του Θανάση, που ξύπνησε και μας κοίταζε με τα καλωσυνάτα μάτια του όλους..Μήπως έχασα επεισόδια;.. Πού είχαμε μείνει; Α για την πετρελαϊκή κρίση και την πράσινη επανάσταση με τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα… Αλήθεια Γιάννη, γιατι λέμε την επανάσταση πράσινη..και όταν κάποιος ζηλεύει λέμε ..πρασίνισε απ τη ζηλεια του;
Δηλαδή, για να καταλάβω..η επανάσταση που λέγαμε κρύβει ζήλεια;..είπε κι άρχισε να γελά με το πλούσιο γέλιο του, που παρέσυρε, συνήθως, και τους υπολοίπους…
Οχι Θανάση, μιλούσαμε για το άγχος..Ομως κάτι τέτοιο είναι άγνωστο σε σένα.. Ετσι δεν είναι; Τι άγχος και πράσινα άλογα…Νατα πάλι τα πράσινα..Ρε Γιαννάκη..με φυστίκια και..συκα θα τη βγάλουμε; Δεν θα φάμε τίποτα;..Ολοι μας γελάσαμε.. Οντως ο Θανάσης ήταν η απόδειξη της πραότητος..Ολοι οι μαθητές του τον λάτρευαν.. Οποιος μιλούσε για λίγο μαζί του, ηρεμούσε.. Οποιος είχε ανάγκη απο βοήθεια, στον Θανάση πήγαινε, κι έφευγε πάντα ικανοποιημένος..Σ όλους έδινε..Απο κανέναν δεν περίμενε να πάρει. Σ όλους δάνειζε..ποτέ δεν τάπαιρνε πίσω..Και να δείς που όλο του έρχονταν χρήματα απο παντού..
Σημερα μιλήσαμε για το αγχος και τις βλαβερές συνέπειές του, είπε η Αλεξάνδρα..Την κοίταξε καλωσυνάτα, και άνοιξε το στόμα του αφήνοντάς μας κατάπληκτους:
Αλεξάνδρα μου, ο Χριστός πριν 2000 χρόνια , μακάρισε τους πραείς, λέγοντας οτι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γή..Οχι οι έξυπνοι..Οχι οι ευσεβείς..Οχι οι δίκαιοι..Οχι οι ένδοξοι..δυνατοί..οι σοφοί..Αλλά αυτοί που είναι πράοι, ήρεμοι, χωρίς θυμούς και νεύρα..
Αυτοί θα τα πάρουν ΟΛΑ..ΟΛΗ ΤΗ ΓΗ..Και δεν εννοούσε φυσικά τα σπίτια και τα λεφτά και τη δόξα και τη δύναμη..αλλά κάτι άλλο ..κάτι έξω απ όλα αυτά..το υπέδειξε όταν είπε:
την ειρήνην την εμήν δίδωμι υμίν..Σας δίνω, σε όσους το θέλουν φυσικά, την ειρήνη που έχω εγώ, που είμαι ο μόνος δρόμος που οδηγεί στην ζωή..και αυτή η ειρήνη είναι όλα τα λεφτά καλέ μου Ζάχο..που θάχανες τη δουλειά σου, αν οι άνθρωποι άκουγαν τον Χριστό..κι είχαν γαλήνη στην ψυχή τους..Ποιές καρδιοπάθειες και κουραφέξαλα..Εν πάσει περιπτώσει , ευτυχώς που δεν σας άκουσα..
Κανείς δεν είχε διάθεση να του απαντήσει..Ολοι ηταν συνοφρυωμένοι και σκεπτικοί.. Τόσο δύσκολα και περίπλοκα τα όσα μας είπε η Αλεξάνδρα..τόσο απλά και αφοπλιστικά εύκολα οσα με δυο κουβέντες μας είπε ο Θανάσης..
Ο Νικήτας έμελλε να κλείσει τη συνάντησή μας ..
Φίλοι μου, η ζωή είναι γεμάτη εκπλήξεις.. Άλλα περιμέναμε να πούμε..άλλα θα πούμε τελικά.. Θαυμάσαμε την καλή μας Αλεξάνδρα και τον κόπο που έκανε να μας ενημερώσει τόσο λεπτομερειακά..
και τα διέλυσε όλα ο Θανάσης με δυό κουβέντες..
Γιατί άραγε δυσκολεύουμε τη ζωή μας;
Γιατί πάμε πάντα στα μαύρα και άραχνα και δεν βγαίνουμε στο ξέφωτο να χαρούμε;
Τρώμε τα περίπλοκα φαγητά και μετά κάνουμε μέρες να συνέλθουμε..
Τρέχουμε στα εξωτικά μέρη και γυρίζουμε άρρωστοι με δυσεντερίες και κοιλιακά..Και δεν βάζουμε μυαλό..Ειμαστε έτοιμοι να τα ξανακάνουμε..χωρίς τύψεις..
Σήμερα μιλήσαμε για το άγχος..Λοιπόν θα το κανονίσουμε. Κάθε εβδομάδα θα μιλάμε για ένα θέμα..Τί λέτε την άλλη φορά να μιλήσουμε για την ..άσκηση;
Ολοι συμφώνησαν..Την άλλη φορά στο σπίτι του Ζάχου , στο Πανόραμα, με την υπέροχη θέα και το..πλήρες γυμναστήριο..Σηκωθήκαμε. Ο Γιάννης είχε ετοιμάσει ένα πλούσιο δείπνο..Ψάρια απ το φίλο του τον Αλέκο..τσιπούρες και μπαρμπουνια, μια ελαφριά ψαρόσουπα, σαλάτα με ρόκα μαρούλι και λάχανο. Κι ένα μοσχοφίλερο απ την κάβα του Ζάχου..
,