RSS Feed

Η ΠΟΝΕΜΕΝΗ ΡΩΜΙΩΣΥΝΗ, ΜΕΣΑ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΣ ΣΚΟΠΕΤΕΑ…

Αυτές τις μέρες που η πατρίδα μας ζεί στον πυρετό της ίωσης

του πολιτικού στίβου, όπου κάθε είδους και ισχύος

¨μικρόβιοι¨οργανισμοί, όπως βακτηρίδια, ιοί και μύκητες,

που ακούν σε διάφορα ηχηρά ονόματα, προσπαθούν

να μας πείσουν οτι είναι άμοιροι της τραγικότητος

της ασθένειας που μας βασανίζει, ήρθε στον νού μου

μια πραγματική Ελληνίδα που πέρασε στην όντως Ζωή

πρίν δέκα περίπου χρόνια.

Ισως δεν την γνωρίζετε μια και έζησε στην εύφορη σιωπή,

δημιούργησε, άφησε τους καρπούς της προσπάθειάς της

και έφυγε το ίδιο διακριτικά, όπως έζησε..

Μιλώ για την ιστορικό Σκοπετέα

Aνήκε στη νέα γενιά ιστορικών η Eλλη Σκοπετέα,

και θεωρούνταν από τις πιο ριζοσπαστικές και τις πιο γόνιμες σκέψεις.

Μικροκαμωμένη Και Αεικίνητη Γυναίκα, έφυγε στα 51 της χρόνια,

από καρκίνο. Eίχε βαθιά γνώση της ιστορίας των βαλκανικών λαών.

H Eλλη Σκοπετέα σπούδασε ιστορία και φιλολογία

στη Θεσσαλονίκη και στο Bελιγράδι και ήταν

αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Aριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Θεσσαλονίκης. Πρόλαβε να εκδώσει τρία βιβλία:

«Tο “Πρότυπο Bασίλειο” και η Mεγάλη Iδέα.

Oψεις του εθνικού προβλήματος στην Eλλάδα (1830-1880)»

εκδόσεις «Πολύτυπο», 1988·

«H Δύση της Aνατολής.

Eικόνες από το τέλος της Oθωμανικής Aυτοκρατορίας»,

εκδόσεις «Γνώση», 1992 και

«Φαλμεράιερ. Tεχνάσματα του αντίπαλου δέους»,

εκδόσεις «Θεμέλιο» 1997 στο οποίο προσπαθεί

να εξετάσει τις απόψεις του Φαλμεράιερ συνολικά

στην ευρωπαϊκή σκέψη. Eίχε δημοσιεύσει άρθρα σε πολλά περιοδικά.

Σήμερα θα θυμηθούμε ένα απ τα βιβλία της,

προϊον βαθείας μελέτης.

Θα δανεισθώ τις σκέψεις του Μητροπολίτου Ναυπάκτου,

που σκιαγραφεί με γλαφυρό τρόπο ,την μικρή το δέμας

ομως με ζεστό και διεισδυτικό βλέμμα, ιστορικό.

Το συγκεκριμμένο βιβλίο, δυστυχώς έχει χαθεί απ τα ράφια

των βιβλιοπωλείων, άλλωστε ποιός θα ενδιαφέρονταν

για τις αλήθειες που  αυτό αποκαλύπτει και αναδεικνύει..

Το ¨Πρότυπο βασίλειο¨

Ο όρος “Πρότυπο Βασίλειο” διατυπώθηκε πρώτη φορά

στην προκήρυξη του Βασιλέως Γεωργίου προς τον Ελληνικό λαό

το 1863 με την φράση “του προτύπου Βασιλείου εν τη Ανατολή”,

που εξέφραζε όλη την ιδεολογία από την Επανάσταση

και μετέπειτα για την δημιουργία ενός συγχρόνου

Ευρωπαϊκού Κράτους και ουσιαστικά προσδιόριζε

την “εικόνα της Ελλάδας ως χρυσαλλίδος:

μιας Ελλάδας που δεν είναι πια Ελλάδα,

αλλά ούτε —ακόμα— Ευρώπη”.

Με την δημιουργία της Ελλάδος ως μιας κρατικής οντότητος

επιδιώχθηκαν τρεις συγκεκριμένοι σκοποί.      

 Ο πρώτος να συνδεθή το νέο κρατικό μόρφωμα με την αρχαία Ελλάδα.

Ο Δεύτερος να αποσυνδεθή από τον ομφάλιο λώρο με

το Οικουμενικό Πατριαρχείο και γενικά από την Ρωμανία –Βυζάντιο,

και Ο Τρίτος να προσανατολισθή προς την Ευρώπη.

Μέσα στην προοπτική αυτή επιδιώχθηκε να δημιουργηθή

μια νέα εθνική συνείδηση.

Όπως λέγει η συγγραφεύς “επείγε η ανάγκη της αυτοτελούς

πλέον επεξεργασίας μιας νέας συνείδησης, στο νέο πλαίσιο αναφοράς

που ήταν το εθνικό κράτος”.

Τόσο οι λόγιοι όσο και οι πολιτικοί συνέβαλαν “στη γενίκευση

του περάσματος από την «υπερεθνική» στην εθνική συνείδηση,

ολοκληρώνοντας έτσι μια κίνηση που είχε αρχίσει προεπαναστατικά.

Την ίδια όμως στιγμή, από τα ίδια τα πράγματα, μπαίνουν

στο ρεύμα που οδηγεί από το «εθνικό» στο «ελλαδικό» —

ένα ρεύμα εξ ίσου αναπότρεπτο αλλά λανθάνον”.

Επίσης, μέσα στην προοπτική αυτή εντάσσεται ο καθορισμός

των συνόρων, αφού σκοπός ήταν να δημιουργηθή

ένα μικροσκοπικόν, σπιθαμιαίον Βασίλειον

στο νότιο άκρο της βαλκανικής χερσονήσου… τα όρια

του ελληνικού κρατιδίου δεν ικανοποιούσαν παρά

ένα ελάχιστον εθνικών διεκδικήσεων”.

Ακόμη, στην προοπτική αυτή εντάσσονται και οι συγκρούσεις

μεταξύ αυτοχθόνων και ετεροχθόνων, η διάκριση

μεταξύ Ελλαδιτών και Ελλήνων, Επτανησίων και Φαναριωτών.

Στην προσπάθεια δημιουργίας νέας εθνικής συνείδησης

χρησιμοποιήθηκαν τρία πολιτιστικά μεγέθη, ήτοι η γλώσσα με τον

προσανατολισμό της στην αρχαΐζουσα, που οπωσδήποτε

ήταν μια “τεχνητή, μια απλώς «γραφομένη» γλώσσα, που όμως απέκτησε

συμπεριφορά ζώσης γλώσσας”, η θρησκεία με την αποκοπή

της Εκκλησίας της Ελλάδος από το Οικουμενικό Πατριαρχείο “από την

αυθαίρετη ανακήρυξη του αυτοκεφάλου ως τη συμμόρφωση

των παραδοσιακών ορίων των επισκοπών με τα όρια των νομαρχιών”,

και η παιδεία, αφού “στην εκπαιδευτική πραγματικότητα του Βασιλείου 

εκπροσωπούνται και το «εθνικό» και το «ευρωπαϊκό» σκέλος

της παιδείας, αλλά, θα έλεγε κανείς, παρωδημένα”.

Στην προσπάθεια δημιουργίας νέας εθνικής συνείδησης

καλλιεργούνται έντονα οι μελέτες γύρω από την αρχαία Ελλάδα, γίνονται

ανασκαφές για την ανακάλυψη αρχαίων μνημείων,

δημιουργούνται αρχαιοελληνικοί

Σύλλογοι για την προώθηση των ιδεών αυτών.

 

2. Η Μεγάλη Ιδέα

Το δεύτερο κεντρικό σημείο του βιβλίου αναφέρεται

στην Μεγάλη Ιδέα του Γένους. Και στο σημείο αυτό κατατίθενται πολλές

μαρτυρίες, ειλημμένες από τον καθημερινό και περιοδικό τύπο

της εποχής.

Η “ληξιαρχική πράξη γέννησης” του όρου “Μεγάλη Ιδέα” προήλθε

από την

αγόρευση του Ιωάννου Κωλέττη την 14-1-1844

“κατά τη συζήτηση στην

Εθνοσυνέλευση για το ζήτημα των ετεροχθόνων”.

“Ο Κωλέττης έμεινε στην

ιστορία είτε ως ηγέτης που τάχθηκε στην υπηρεσία της Μεγάλης Ιδέας είτε

αντίθετα ως δημαγωγός της”.

Βέβαια ο Κωλέττης, ο οποίος διετέλεσε Υπουργός

Εξωτερικών, Εσωτερικών, Παιδείας, Πρωθυπουργός, Πρόεδρος της

Αρχαιολογικής Εταιρείας και ηγέτης του Γαλλικού κόμματος, “δεν έσπευσε,

αναλαμβάνοντας την εξουσία, να διευκρινίση στην πράξη τι ακριβώς εννοούσε με

το κήρυγμα της Μεγάλης Ιδέας”.

Από την άλλη μεριά και οι Ευρωπαίοι, οι οποίοι

είχαν καθορίσει τα όρια του ελληνικού κράτους και τον σκοπό της ύπαρξής του,

αμφισβητούσαν το ελληνικό “όνειρο”, το οποίο θεωρούσαν και “αστείο”,

αλλά και “ενοχλητικό”.

Τελικώς, η Μεγάλη Ιδέα πέρασε από τρεις διαδοχικές φάσεις.

Όπως αναλύει διεξοδικώς η συγγραφεύς:

Στην Πρώτη Φάση, ως εθνικό κέντρο εξακολουθεί να εννοείται η

Κωνσταντινούπολη, και το κυρίαρχο όραμα είναι

η Ανατολική η Ελληνική Αυτοκρατορία.

Στη δεύτερη, την οποία επισημοποιεί η έλευση του Γεωργίου και η πρώτη

προσαύξηση του Βασιλείου με την Ένωση των Επτανήσων, εθνικό κέντρο είναι

πια η Αθήνα, και επιδίωξη η επέκταση των ελληνικών συνόρων.

Στην τρίτη, που έρχεται με τη συνειδητοποίηση, γύρω στα 1870, της αλλαγής της

θέσης της ομογένειας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, γίνεται προσπάθεια

συμβιβασμού των δύο κέντρων, πίσω από το σχήμα του ελληνοθωμανισμού”.

Στο βιβλίο , αναλύονται πάρα πολλά ενδιαφέροντα ζητήματα..

Τα Οποία Πρέπει Να Έχη Υπ’ Όψη Του Κάθε Λόγιος, Κάθε Κληρικός,

Κάθε Ενδιαφερόμενος Πολίτης Αυτής Της Χώρας,

Αλλά Ακόμη Και Εκείνοι Που Ασχολούνται Με Την Πολιτική

Και Μάλιστα Με Την Εξωτερική Πολιτική Της Χώρας.

Για παράδειγμα, παρουσιάζεται ο σκοπός της δημιουργίας

ως πρωτευούσης του ελληνικού κράτους της Αθήνας,

η σχέση και η διαφορά μεταξύ Κωνσταντινουπόλεως και Αθήνας, το πως οι

Έλληνες έβλεπαν τους ομογενείς, το πως “οι αρχαίοι ξανάζησαν στα ελληνικά

χώματα, οι Γραικοί έγιναν, επιτέλους, Έλληνες” και σε αυτήν

την προοπτική “κατ’ εξοχήν σύμβολο της παλιγγενεσίας ήταν

Ο Φοίνιξ, Ο Αναγεννώμενος Από Την Τέφρα Του”,

το πως “η ίδρυση του κράτους και κυρίως η μεταφορά της πρωτεύουσας στην

Αθήνα ήταν αφετηρία όχι μόνον θεαματικών αρχαιολογικών αποκαλύψεων, αλλά

και μιας πρωτοφανώς μαζικής καταστροφής μνημείων

—είτε από ιδιώτες είτε από

κυβερνητικούς υπαλλήλους— που επί αιώνες είχαν μείνει απείραχτα”.

Γενικώς, σε όλο το βιβλίο φαίνεται ότι με την Επανάσταση

του 1821 επιδιώχθηκε από τις Μεγάλες Δυνάμεις

η δημιουργία ενός κράτους προσανατολισμένου στην Ευρώπη, η οποία Ευρώπη

είχε δεχθή την επιρροή των αρχαίων Ελλήνων με την Αναγέννηση και τον

Νεοκλασσικισμό, αλλά συγχρόνως μέσα στο δημιουργημένο κράτος

ταυτίσθηκε η

αντίληψη του ελληνισμού με τον ελλαδισμό, δηλαδή συρρικνώθηκε

ο ελληνισμός σε

μια επαρχία, γι’ αυτό καλλιεργήθηκε η Μεγάλη Ιδέα.      

Οπότε, το μεν “Πρότυπο Βασίλειο” ήταν προσανατολισμένο στον ελλαδισμό, η δε

“Μεγάλη Ιδέα” είναι μια αναφορά στον ελληνισμό με την οικουμενική του διάσταση.

Γι’ αυτό ο Σπυρίδων Τρικούπης διέσωσε τον διπλό χαρακτηρισμό του αγώνα του

’21 ως “Επανάσταση και αποστασία”. Η σύγχυση δε “του αρτισύστατου έθνους

με το αρτισύστατο κράτος εντείνει την κυρίαρχη ασάφεια”, Ώστε “Για Τον

Μακρυγιάννη Το Έθνος Παραμένει Ζητούμενο Που Οι Έλληνες Δεν

Κατόρθωσαν Να Πραγματώσουν”, για τον Γ. Φιλήμονα αντιδιαστάλλεται το

ελληνικό κράτος “προς την αφηρημένην Ελλάδα” και κατά τον Γ. Φιλάρετο το

ελληνικό κράτος θα αποκληθή “ωμά” “Βασίλειον Αθηνών και Πειραιώς”.

Το βιβλίο “Το «Πρότυπο Βασίλειο» και η Μεγάλη Ιδέα” είναι πολύ σημαντικό και

όταν κανείς το διαβάση με προσοχή, μπορεί να ερμηνεύση όχι μόνον ιστορικά

γεγονότα που προηγήθηκαν, αλλά και την σύχρονη νοοτροπία που επικρατεί στον

ελληνικό χώρο. Δείχνει την μεγάλη αλλοίωση που έγινε στο Έθνος μας και

τον αποπροσανατολισμό του.

Βιβλία δε σαν αυτό, που γράφονται με σοβαρότητα και επιστημονική ευσυνειδησία,

χωρίς φανατισμό και μικρονοϊκές αντιλήψεις, είναι προσφορά όχι μόνο στην

επιστήμη αλλά και στην συνείδηση της ιδιοπροσωπίας μας…

Αυτά έγραφε πριν 10 χρόνια ο Μητροπολίτης Ναυπάκτου, παρουσιάζοντας το

βιβλίο της Ελλης Σκοπετέα.Λίγοι την γνωρίζουν,

όμως έχει αυτό κάποια ιδιαίτερη

σημασία; Το έργο της την προσδιορίζει και αυτό σίγουρα θα μείνει για τους

μεταγενεστέρους, μια κι οι παρόντες, βυθισμένοι στην πλησμονή της

μηδαμινότητός τους, προσπαθούν να επιπλεύουν στον ταραγμένο ωκεανό της

αδήριτης πραγματικότητας..

Ας είναι αυτές οι γραμμές

ως ένα μνημόσυνο στην Ελλη, που κοιμήθηκε,

στην ακμή της επιστημονικής της ωριμότητος.-

 

About kosmaser

Η ασθένεια είναι ο..κανόνας ! Η υγεία η εξαίρεση ! Η θεραπεία άθλος..και η ίαση ο τελικός μας σκοπός..

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: